2014 - Wim van der Beek - Meppeler Courant - Tekeningen en Etsen

Linda Karshan en Francis Konings zoomen in op rafelranden

Boven de dubbeltentoonstelling van Linda Karshan en Francis Konings zweeft een tekst van de Ierse dichter W.B. Yeats. In 'The Symbolism of Poetry' constateert hij dat ritmiek momenten van contemplatie kan vasthouden of rekken. Het gaat daarbij om een trance waarin we zowel slapen als waken. Het monotone ritme veroorzaakt een meditatieve toestand, terwijl de variaties op het thema voorkomen dat aandacht en concentratie verslappen.

In de etsen en tekeningen die Karshan en Konings exposeren in de galerie van Hein Elferink (Staphorst) wordt zichtbaar wat Yeats precies bedoelde. De serie 'Footfalls' van Linda Karshan brengt de schemerzone tussen orde en chaos in beeld. De etsen zijn gebaseerd op overzichtelijke geometrische structuren en lijnpatronen. Maar wie goed kijkt ontdekt losse eindjes, rafelrandjes, onderbrekingen en haperende verbanden. Bijna onmerkbaar wordt er geknaagd aan de vaste patronen, de ritmiek en de opbouw van de rasters van lijnen. De geometrische vormen zijn minder strak en wetmatig dan ze in eerste instantie lijken.

Verval
Heel subtiel wordt het verval van vaste structuren (en daarmee ook de ervaring van vergankelijkheid) in het beeldvormingsproces betrokken. Met de nonchalante orde in haar recente werk rekent Karshan af met ouder werk, waaronder de cyclus 'It's a Greek Thing', waarin ze preciezer te werk gaat. De recente werken openbaren een soort defect dat de etsen kwetsbaar maakt. Kleine haperingen en ordeverstoringen lijken te benadrukken dat in het leven niets volmaakt is.

In de potloodtekeningen van Francis Konings komen eveneens rafelranden en verstoringen van de bestaande orde voor. Hier gaat het om deels verwoeste en herbouwde steden en verwilderde tuinen. Opvallend is het perspectief. Zowel de gebombardeerde Duitse steden als de verwilderde tuinen zijn van bovenaf gezien. Daardoor valt extra op dat de heersende structuren in de tuinen en stedelijke bouwpatronen doorbroken zijn. In het ene geval wordt dit veroorzaakt door de natuur die de ordenende hand van de tuinier doorkruist en in het andere geval gaat het om verwoesting door oorlogsgeweld.

Verwoeste stad
Konings heeft een voorkeur voor zwart-wit tekeningen. Wanneer zij kleurpotloden gebruikt doet zij dit zeer summier. De beelden van incomplete steden worden beheerst door een merkwaardige complementariteit die zich in de compositie manifesteert tussen vorm en restvorm. Het wit van de beelddrager (dat zijn de oningevulde delen van het papier) neemt evenzeer een vorm aan als het deel dat met potlood is ingevuld. Vorm en contrastvorm dragen in dezelfde mate bij aan de beeldvorming van de verwoeste stad. Soms rijzen delen van gebouwen op vanuit blanco beeldfragmenten, soms krijgen ze gestalte door de contouren van de tekening. Door de bijzondere complmentariteit van de vormen ontstaat een speciale lichtval. De verwoestingen worden soms uitsluitend gesuggereerd door afwezigheid van vorm en bouwvolume. De tekeningen worden niet gehinderd door onnodige dramatiek of oorlogsretoriek. Vorm en stijl zijn belangrijker dan het beladen thema.

Fascinatie
Werkte Konings aanvankelijk vooral met beeldvlakken, in nieuw werk bestaat de compositie uit een kluwen van fragiele en krioelende lijnen. In recente tekeningen van schijnbaar ongestructureerde, verwilderde velden en tuinen wordt de fascinatie van een kluwen fragiele lijntjes verder doorgezet. Waren de bloemen en planten in ouder werk nog keurig geordend tot overzichtelijke beelden, in de nieuwste tekeningen uit 2014 boekt de schijnbare chaos terreinwinst. Het zijn deze 'ordeverstoringen' die in combinatie met de ritmiek de geest alert houden en tegelijk meditatief zijn, precies zoals Yeats het bedoelde.